hoefijzers-hoefschoenen-plakijzers

De zin en onzin van hoefbescherming

Het gebruik van hoefbescherming: dan wel ijzers, dan wel plakijzers, dan wel hoefschoenen, is iets waar veel discussie over bestaat. Er zijn duidelijke voorstanders, en nog veel duidelijkere tegenstanders. Maar wie heeft er nou gelijk? Voor de paardeneigenaar moet het ondertussen erg verwarrend zijn. Mijn ervaring is dat beide groepen hele goede punten hebben en ik denk dat beide groepen het nooit helemaal eens gaan worden.

Eerst een stukje biomechanica

De paardenhoef heeft een hele logische verdeling van de krachten. Het breedste deel van de hoef, ter hoogte van de uiteinden van de steunsels ongeveer, ligt recht onder het hoefgewricht. De diepe buigpees trekt in de beweging het hoefbeen naar achteren, om het scharnierpunt van dat hoefgewricht heen. Bij een grote afstand van de toon naar het hoefgewricht, is het moment groter en zal er dus ook meer snelheid gemaakt kunnen worden. Máár, dat betekent ook dat de krachten op het hoefgewricht, de gewrichtsbanden en de pezen óók groter worden.

Functie van de hoefdelen

functie-hoefdelenIn een gezonde hoef, zijn de verzenen en de straal de eerste delen die de grond raken. Direct daarna raakt de volledige hoefwand de grond en een fractie later zal ook de zool gewicht dragen. De hoefwand geeft daarbij de starheid die nodig is om de hoef zijn vorm te laten behouden als er zoveel gewicht op komt (de hoefwand zet slechts een klein beetje uit), terwijl de straal zorgt voor zowel gevoel, demping als steun in de achterste helft van de hoef. De zool verdeelt de druk zachtjes over de voet en geeft samen met de straal tegendruk tegen het gewicht van het been dat naar beneden komt. Alle delen van de hoef werken bij iedere pas dus samen. Dat zorgt ervoor dat het hoefmechanisme, wat verantwoordelijk is voor een groot deel van de doorbloeding van de ondervoet, blijft functioneren en de kracht van de pas wordt gedempt voor deze bij de botten van de ondervoet komt.

En dat leidt tot de zin en de onzin van hoefbescherming

Als het gaat om hoefbescherming zijn mensen vaak erg stellig, zeker als het gaat om ijzers, dus laat ik daar beginnen met een paar veel gehoorde opmerkingen:

  • Een paard dat veel voor de kar loopt kan niet zonder ijzers

Een gezond paard, met gezonde hoeven kan prima voor de kar zonder ijzers. Máár, net als het eelt op jouw voeten, moet ook het paard een soort eelt kweken: bij regelmatige belasting op harde ondergrond zal zowel de hoefwand als de zool als het straalgebied dichter en harder worden net als eelt. De hoef wordt daarmee minder gevoelig voor slijten en is dus aangepast op de harde ondergrond. Dit vraagt echter wel een aanpassingsperiode. Het paard moet de kans krijgen over een periode van maanden om deze hardere hoeven te ontwikkelen door in het begin kleine stukjes over het harde te lopen en dat rustig uit te bouwen naar hele ritten op blote voeten over het harde. En daarbij moet ook de stalling geschikt zijn: als het paard de hele dag in een natte wei of natte stal staat, zorgt het vocht ervoor dat de hoeven week worden waardoor ze weer sneller slijten. Het is niet voor niets dat de meeste mensen het eelt van de voeten verwijderen als ze onder de douche staan of hebben gestaan, niet vóór ze gaan douchen.

  • Mijn paard loopt op hoog niveau SGW wedstrijden: hij kan niet zonder ijzers vanwege de kalkoenen!

Voor een paard dat op hoge snelheid over vaak gladde ondergrond moet springen, sprinten en korte draaien moet maken geven kalkoenen inderdaad veel grip. Dat kan het paard veel vertrouwen geven, zodat hij meer ontspannen kan lopen en minder snel uitglijdt. Het paard kan dan inderdaad baat hebben bij ijzers. Als advocaat van de duivel wil ik daar wel bij toevoegen dat het meestal de keus is van de eigenaar om op hoog niveau wedstrijden te rijden. In dit geval heeft dus vooral de eigenaar ijzers nodig. En zolang het paard netjes op de ijzers staat is daar niets mis mee.

  • IJzers zijn altijd slecht voor het paard

Dit is een stelling waar je leuk over kan discussiëren maar waar wat mij betreft twee belangrijke punten in zitten.

hoefijzers-natuurlijkTen eerste: bij een gezond paard met gezonde hoeven is op lange termijn het gebruik van ijzers altijd nadelig ten opzichte van blootsvoets, ervan uitgaande dat zowel met als zonder ijzers het paard netjes op de voeten staat. De reden daarvoor is simpel en tweeledig: vanwege de starheid van het ijzer, wat vele malen stijver is dan de hoefwand, wordt het hoefmechanisme erg beperkt waardoor de doorbloeding in de ondervoet slechter is. Dat maakt de voet gevoeliger voor blessures en leidt tot een trager herstel van blessures. Daarnaast zit het ijzer altijd als extra laag onder de hoef: de afstand van het raakvlak van de toon (van het ijzer) met de grond tot het hoefgewricht wordt dus langer. Dit zorgt voor a, de spectaculairdere gang die je vaak ziet met ijzers, en b, veel hogere krachten op het hoefgewricht, de gewrichtsbanden en de pezen in de ondervoet. Zowel de spectaculairdere gang als de hogere krachten zorgen voor een grotere kans op blessures.

Ten tweede: Bij paarden die niet 100% gezond zijn of waarvan de hoeven niet 100% gezond zijn komt het soms voor dat blootsvoets, ook naar jaren van optimaal bekappen, het paard gevoelig of zelfs pijnlijk blijft. Het gebruik van ijzers kan het paard dan comfortabel maken. De ijzers lossen het probleem in z’n geval niet op, maar het paard is in ieder geval comfortabel.

  • Alle paarden met ijzers staan slecht op de voeten

Dat is een stelling die gewoon niet klopt. Ik zie weliswaar iets meer paarden met ijzers die slecht op de voeten staan dan paarden die blootsvoets zijn, maar dat ligt niet per se aan de ijzers. Mits de paarden met regelmaat worden beslagen en de ijzers goed passend worden gemaakt en de voet verder netjes wordt bekapt, kunnen paarden met ijzers keurig op de voeten staan.

  • Hoefschoenen zijn altijd beter dan ijzers

Hoewel hoefschoenen bij veel paarden een erg goed alternatief zijn en ze uitermate geschikt zijn voor revalidatiepaarden, kleven er ook nadelen aan. Zo zijn sommige hoefschoenen vrij fors, zodat de hoef er in feite langer en breder van wordt. Dat is niet altijd wenselijk. Daarnaast hebben veel hoefschoenen weinig profiel aan de onderkant waardoor ze weinig grip bieden op een gladde ondergrond. En als laatste, sommige rubberen hoefschoenen zijn zo stroef dat bij paarden die een draaiing in de voet hebben met afzetten (door de bouw, lichamelijke problemen etc), de hoef niet meer draait ten opzichte van de grond zodat die draaiing in plaats daarvan in de kogel plaats gaat vinden. Dit kan voor flinke problemen in de kogel zorgen.

De zin van hoefbescherming

Net als bij alle andere aspecten van de verzorging van paarden is ook de zin van hoefbescherming voor ieder paard anders. De meeste paarden kunnen prima functioneren zonder hoefbescherming als wij ze daar de kans toe geven. Maar als wij als eigenaar niet de mogelijkheid hebben om de omstandigheden zo aan te passen dat het paard dat wat we van ze vragen zonder problemen zonder hoefbescherming kunnen, is hoefbescherming een prima alternatief. Welke hoefbescherming je dan voor kiest is geheel afhankelijk van de omstandigheden en van het paard.

Om te voorkomen dat deze blog te lang zou worden zijn niet alle voor en nadelen van hoefbescherming ter sprake gekomen. Heb je nog meer vragen, mag je natuurlijk altijd contact opnemen.

Disclaimer: Het gebruik van met name ijzers geeft veel discussie. Deze blog heeft als doel om jou als eigenaar aan het denken te zetten. Val echter elkaar niet aan op de keuzes die gemaakt worden, iedere paardeneigenaar heeft het beste voor met zijn paard. Je weet niet altijd waar de keuzes van een ander op zijn gebaseerd. Discussieer met respect voor elkaars keuze en blijf open voor nieuwe ideeën.

Froukje de Vries

Froukje de Vries

vet@froukjedevries.nl

Ik ben Froukje de Vries, een dierenarts en hoefbekapper in één. In mijn werk richt ik me op twee verschillende aspecten: het bereiken van de optimale hoefgezondheid voor ieder individueel paard en het voorlichten van eigenaar, ruiter en toekomstig eigenaar (kinderen). De hoeven zijn uitermate belangrijk voor het paard en een onderbelicht aspect van de totale gezondheid van het paard. Dat inspireerde mij tot het combineren van de diergeneeskunde met het bekappen om zo een stap verder te kunnen gaan dan de reguliere diergeneeskunde. Omdat ieder paard en ieder mens verschillend is ben ik altijd vernieuwend bezig, of ik nu bekap, klinisch onderzoek doe, uitleg of theorie les geef.

www.froukjedevries.nl

Er zijn nog geen reacties

Laat een reactie achter