scheef-bekken-paard

Bekkenproblemen herkennen, behandelen & trainen

In de dagelijkse praktijk kom ik bij veel paarden een scheefstand van het bekken tegen, vaak in relatie met een geblokkeerd SI gewricht en heiligbeen. In deze blog zal ik uitleggen hoe het bekken en SI-gewricht in elkaar zitten, hoe het scheef kan komen te staan, welke gevolgen dit heeft voor het paard, hoe je het zelf kunt herkennen en welke oefeningen goed kunnen zijn bij (chronische) bekkenproblemen.

Het bekken van het paard

In tegenstelling tot het bekken van de mens is het bekken van het paard een gesloten ring. Bij mensen kan het bekken in het schaambeen bewegen, bij paarden niet. De bewegingen die het bekken maakt zijn links-rechts, boven-beneden en voor-achter, al deze bewegingen tegelijk zorgen voor een lemniscaat beweging (horizontale 8).

bekken-paard

anatomie-paard

Het bekken zit aan het heiligbeen vast, die verbinding wordt het SI (sacro-iliacaal) gewricht genoemd. Het SI-gewricht is maar een heel klein gewrichtje, wat door heel veel banden en spieren ondersteund wordt. Het vervult echter wel een hele belangrijke rol; de bewegingen van de achterhand doorgeven aan de rug en de rest van het lijf. Als je er even goed over nadenkt is het best bijzonder dat de gehele achterhand van het paard door middel van zo’n klein gewrichtje met de rest van het lijf verbonden staat. Het gewricht zelf kan daarom maar minimaal bewegen, het moet heel stabiel zijn. Om die reden zijn al die fascies, banden en spieren zo belangrijk.

Hoe komt een bekken scheef te staan?

tuber-sacrale-paardScheefstand van het bekken kan meerdere oorzaken hebben:

  • Een trauma is een veelvoorkomende reden.  Denk hierbij aan uitglijden in de wei, in een gat stappen, een val uit de trailer, vastliggen in stal. Bij een fors en acuut trauma is de kans groot dat er wat ligamenten en spieren beschadigd raken. Als dit aan een kant gebeurt, kan het bekken daar verschuiven en zie je duidelijk een van de tuber sacrale omhoog komen. Dit wordt een hunters bump genoemd. Bij deze paarden zal je altijd een asymmetrie houden.
  • Blokkades in de lendenwervels, waardoor de spieren die aan de rug vastzitten en naar het bekken lopen, het bekken scheef trekken.
  • Ongelijke bespiering links en rechts, doordat het paard niet goed rechtgericht wordt, kan een oorzaak zijn.
  • SI en checkligament problemen in de achterbenen komen vaak samen voor. Ook andere achterbeenblessures kunnen voor problemen in het bekken zorgen.
  • Daarnaast kan het heiligbeen vast komen te zitten waardoor het bekken ook niet goed meer kan bewegen.verkeerde-hoefstand
  • Scheve ruiter: controleer je eigen bekken ook eens: ga rechtop staan op een vlakke ondergrond en op sokken/blote voeten. Laat nu iemand achter je staan en haar handen op jouw bekkenranden leggen. Controleer of ze even hoog zijn. Als jouw bekken scheef is, zal je je paard ook continu scheef belasten.
  • Scheef zadel
  • Een verkeerde hoefstand en ongelijke hielen veroorzaken dat het paard bovenin gaat compenseren.
  • Na een bevalling kunnen de ligamenten en spieren slap zijn waardoor het bekken asymmetrisch kan gaan bewegen.

 

scheef-bekken-koe

Gevolgen scheef bekken/SI pijn

Het gevolg van een scheef bekken is dat je paard allerlei problemen ervaart tijdens de training. Deze kunnen zijn:

  • bekkenproblemen-paardRugpijn die telkens terugkomt
  • Kreupelheid, soms alleen in de bochten
  • Niet willen springen, of moeite met korte bochten, scheef afzetten en over de sprong gaan
  • Problemen met zijgangen
  • Galop is vaak een probleem, met soms een groot verschil op welke hand je rijdt.
  • Problemen met aangalopperen of overkruist galopperen.
  • Achterbenen worden niet in het spoor van de voorbenen geplaatst, of een achterbeen wordt steeds buiten de massa geplaatst. Of hij gaat juist veel te smal achter.
  • Problemen bij de smid (kan been niet goed hoog houden en niet goed naar achteren strekken)
  • Soms ook echt verzet bij willen oppakken van het achterbeen
  • Stijfheid van de achterbenen
  • Verminderde impuls
  • Moeite met verzamelen, pirouettes en/of galopchangementen
  • Het zadel schuift naar een kant, ondanks dat de zadelmaker alles goed heeft aangepast

 

Hoe herken ik zelf een scheef bekken?

scheef-bekken

Links: voor behandeling – Rechts: na behandeling

bekkenDe paarden op bovenstaande foto’s zijn overduidelijk scheef, dat is makkelijk te zien met het blote oog. Dit is echter niet altijd het geval, soms voel je het alleen bij palpatie. Als je wilt controleren of je paard wel recht is, zet hem goed vierkant op een vlakke ondergrond. Kijk eerst eens van achteren of je zo al kan zien of hij recht is of niet. Laat daarna eens iemand met je paard lopen en kijk van achteren of het bekken wel evenveel naar links als naar rechts beweegt. Dit is voor een leek echter wel moeilijk te beoordelen als het om een klein verschil gaat. Wij als professionals zijn goed opgeleid om kleine bewegingsverschillen te zien. Bij twijfel, schakel daarom altijd een professional in zoals een osteopaat of chiropractor.

Andere tekenen zijn:

  • Scheef dragen van de staart
  • Achterbenen zeer dicht bij elkaar plaatsen, alsof hij op de catwalk loopt
  • Moeite met het kantelen van het bekken

Het lijf dient losgemaakt te worden, maar daarna is correcte training van groot belang, om te zorgen dat het bekken ook tijdens het rijden weer recht beweegt. Bij echt flink pijnlijke SI blessures is echter vaak een lange revalidatieperiode (enkele weken tot soms een paar maanden) nodig om het paard weer terug te brengen naar het oude niveau.

Training

Er zijn paarden die ondanks chiropractische behandeling/correctie hoeven etc., scheef blijven in het bekken en er prima mee functioneren. Wel is het belangrijk om als ruiter bewust te zijn van de scheefheid en je paard zo recht mogelijk te proberen te maken. Ook voor paarden die zwak zijn in de achterhand en paarden waarbij de scheefstand al langer speelt en de spieren dus ook asymmetrisch zijn ontwikkeld, is het nuttig om de volgende oefeningen te doen:

  • balance-pads-paardStretchoefeningen, zoals het symmetrisch laten kantelen van het bekken in stilstand. Rustige stretches van het achterbeen naar voren en achteren (laatste is vaak een probleem).
  • Staan op balans pads, dit bevordert de coördinatie en stabiliteit.
  • Tijdens de eerste fase van revalideren of weer opbouwen m.n. veel rechtuit trainen. Bochten zijn extra belastend en rechtuit krijgt het paard beter de kans om symmetrisch te bewegen.
  • Rechtuit over balkjes stappen, paard wordt daardoor uitgenodigd om beide achterbenen even hoog op te tillen en symmetrisch te bewegen in het bekken, dit kan uiteraard ook aan de hand. Later kan dit cavaletti worden.
  • Heb je de mogelijkheid om door water te stappen, doen! Maar pas wel als je paard geen pijn (meer) heeft.
  • In een rechte lijn achterwaarts gaan, met het hoofd laag.
  • Zelf heel goed gaan voelen of je paard symmetrisch beweegt door te letten op de bewegingen van je eigen zitbeenknobbels, worden deze evenveel omhoog geduwd?
  • De hoge kant van het bekken meer laten zakken in de zijgangen, bij een paard dat rechts hoger staat: schouderbinnenwaarts op de rechter hand, wijken voor rechter been. Zijgangen altijd pas introduceren als het paard weer soepel en pijnvrij over de rechte lijn beweegt in alle gangen.

Het kan in sommige ernstige gevallen raadzaam zijn om een periode te trainen bij een instructeur die ervaring heeft met het revalideren van paarden, om zo te zorgen dat de opbouw zo goed mogelijk verloopt.

Literatuur:

http://www.vetpd.com/course_programmes/Back-SI-Pelvis-VetPD.pdf

https://practicalhorsemanmag.com/health-archive/identify-and-treat-equine-sacroiliac-problems-11803

http://www.thehorse.com/articles/23088/sacroiliac-joint-motion-and-pelvic-deformation-aaep-2008

http://www.thehorse.com/articles/35554/six-signs-of-sacroiliac-disease-in-horses

Marjorie Westerhof

Marjorie Westerhof

m.westerhof@paard-en-osteopathie.nl

Ik ben Marjorie Westerhof, gepassioneerde osteopaat/chirpractor voor paarden en honden. Mijn doel is om samen met jou ervoor te zorgen dat je dier weer zo goed mogelijk kan bewegen, dat hij zich weer lekker in zijn lijf voelt en vrij is van blokkades die hem daarin belemmeren. De oorzaak van de problemen opsporen en behandelen, ik zal voor ieder individueel paard of hond proberen in te schatten wat hij nodig heeft.

www.paard-en-osteopathie.nl

6 Comments
  • Miranda

    27 augustus 2017 at 20:34

    Herken het probleem, die van mij had het si aan beide kanten muurvast, als je erachter liep zag je duidelijk verschil in hoogte, links kon ze niet laten zakken, bleef omhoog staan. Dierenarts had het over natuurlijke scheefheid. Osteopaat erbij gehad, die heeft wel gezien dat ze scheef was maar kwam niet tot de conclusie si helaas. En die scheefheid zou waarschijnlijk niet verdwijnen omdat ze al een tijd zo liep. Paard weer kreupel aan de voorbenen en toen naar Den Hoek geweest als laatste redmiddel. Die zien meteen dat ze mega scheef is in dr bekken en concluderen dat het si gewricht aan beide kanten muurvast zit. Nu na een paar behandelingen en een trainingsplan loopt ze weer super en zie je als je achter haar loopt bijna geen verschil meer. Ze vind verzamelen en meer gewicht op het achterbeen nog heel moeilijk maar dat komt ook omdat ze zichzelf een trucje heeft aangeleerd om wel de oefeningen te doen maar dn op een andere manier waardoor ze veel gecompenseerd heeft. Nu weer rustig laten begrijpen in de training hoe ze haar lijf juist moet gebruiken!

    • m Doorschodt

      25 augustus 2018 at 16:02

      Hallo Miranda, wij wonen in frankrijk en hebben ook een paard met dat probleem.
      Hier zijn ze alleen niet zo goed als in nl en er zit een hoop onzinn bij die maar wat zeggen.
      Daar schieten we niets mee op.
      De behandeling, daar proberen we iemand voor te vinden maar dat is niet zo makkelijk maar zou jij ms je behandelplan willen delen met ons zodat we tenminste iets kunnen doen?

      Wij hebben 2 paarden en een gaat erg goed maar de ander,Bo is 2 keer gevallen op een schuine helling en dat veroorzaakt het probleem

  • Marjorie Westerhof

    Marjorie Westerhof

    28 augustus 2017 at 09:10

    Hoi Miranda dit is idd een goed voorbeeld van hoe het kan gaan. Fijn dat het uiteindelijk toch goed gekomen is!

  • Maartje

    29 december 2017 at 23:42

    Wat nou als het een oud trauma is (waarschijnlijk als veulen/jaarling) ?

    Mijn ruin is heel scheef (ga morgen direct kijken bij hem naar de andere tips over scheefheid herkennen) maar heb al eens vernomen dat zijn linkerheup hoger was. Ook bokt hij heel veel en kan hij zijn links achterheen niet goed rollend neerzetten in galop (dit zie ik vooral als hij los galoppeerd aan de longe )
    Hij springt vaak na een tijdje over bij lang galopperen.
    Wat raadt je aan om te doen en is er überhaupt een mogelijkheid dat dit goed komt? (Als jong paard is hij dus een keer goed uitgegleden en had hij ook aan zijn toen bezeerde been gruis/ OCD)
    Dit heb
    Ik laten opereren toen hij 1 jaar was dus vraag mij af of het door val en of de kanteling tijdens operatie gebeurd kan zijn.

    Mvg!

  • Marjorie

    Marjorie

    31 december 2017 at 11:00

    Hoi Maartje, je noemt 2 dingen die zeker van invloed kunnen zijn op zijn scheefheid, de val en de operatie. Beide kunnen ertoe leiden dat een paard gaat compenseren in zijn beweging. Het wil echter niet zeggen dat het niet meer te corrigeren is. Zeker als je paard signalen geeft dat sommige bewegingen moeilijk voor hem zijn, doordat hij bokt en overspringt, is het echt de moeite waard om hier eens door een goede chiropractor/osteopaat naar te laten kijken. Die kan dan beoordelen of de scheefstand nog te behandelen is. Uit ervaring kan ik je vertellen dat er vaak echt nog veel verbetering mogelijk is.

  • Sunny

    31 december 2017 at 17:36

    Heb je ergens voorbeeld (filmpje?) over hoe je het been het beste naar voren en naar achter kunt stretchen? En evt andere oefeningen. Ik doe veel dijkjes op en af – maar moet dat dan liefst recht of schuin naar beneden? Ik geef een stukje wortel tussen haar voorbenen waardoor ze haar rug opbolt. Ik doe achteruitloopoefeningen..

Laat een reactie achter